อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่จะมีอายุ ครบ 40 ปี ในปี 2545 นี้ และก็เป็นระยะเวลา 10 ปี อีกเช่นกันที่เหตุการณ์โศกนาฏกรรมช้างแม่ลูกพลัดตกน้ำตกเหวนรก ได้เดินทางผ่านความทรงจำมาสู่ผู้คนในรุ่นนี้ และยังไม่สามารถบอกได้ว่าเหตุการณ์นี้จะอยู่ในความทรงจำของผู้คนรุ่นต่อไปได้อีกนานสักเท่าใด

40 ปี ของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ หากเปรียบเป็นช่วงอายุคนก็ดูจะไม่นานสักเท่าไหร่ หลายๆคนในที่นี้อาจจะมีช่วงชีวิตที่ทันรับรู้ข่าวสารการประกาศอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ให้เป็น อุทยานแห่งแรกของประเทศไทย(ปี พ.ศ. 2505 สมัย ฯพณฯ จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็นนายกรัฐมนตรี) หรือหลายๆคนอาจจะได้มีโอกาสเข้ามาสัมผัสบรรยากาศของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ในช่วงแรกเริ่มการก่อตั้งเสียด้วยซ้ำ

หากแต่เรื่องราวความสำคัญของผืนป่าเขาใหญ่นั้น มิได้มีจุดเริ่มต้นมาเพียงแค่ 40 ปี ที่ผ่านมาเท่านั้น ป่าเขาใหญ่ก็เป็นเช่นเดียวกันกับผืนป่าอื่นๆ ในประเทศไทยและผืนป่าแห่งอื่นทั่วโลก ที่มีวิวัฒนาการสัมพันธ์ต่อเนื่องกันมาหลายล้านปี มีการเปลี่ยนแปลงทั้งยุบ ยกตัว เคยจมอยู่ใต้น้ำทะเล ผ่านการถมทับของตะกอนก้นทะเล การกัดเซาะของธารน้ำในยุคสมัยต่างๆอย่างยาวนานจนกลายเป็นโตรกเขาหินผา ที่สวยงามให้เห็นในปัจจุบัน หรือแม้กระทั่งเคยเป็นดินแดนของไดโนเสาร์ผู้ยิ่งใหญ่ในดินแดนพิภพในอดีตกาล จวบจนที่มนุษย์ได้วิวัฒนาการมาเป็นผู้กำหนดชะตาแห่งโลกในที่สุด

ผืนป่าเขาใหญ่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเปลี่ยนแปลงเพื่อการดำรงอยู่ของสรรพ ชีวิตที่ซับซ้อน มีพัฒนาแห่งการก่อเกิดและแตกดับอย่างค่อยเป็นค่อยไป จนกระทั่งเมื่อ 50 ปีที่ผ่านมา ผลพวงจากทฤษฎีเศรษฐศาสตร์มหาภาค อันเป็นแบบแผนการสร้างวิธีคิดการบริโภคชีวิตและทรัพยากรให้แก่ นักคิดรุ่นต่อมา ซึ่งเป็นแรงผลักดันอย่างรุนแรงที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วต่อการดำรงอยู่ของทรัพยากรธรรมชาติในประเทศไทยและทั่วโลก ความต้องการในการใช้ที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมขยายวงกว้างไปสู่ส่วนต่างๆในภูมิภาค ผืนป่าที่เคยต่อเชื่อมกันเป็นผืนใหญ่เดียวกัน ถูกแบ่งซอยย่อยออกเป็นผืนเล็กผืนน้อยและกลายเป็นพื้นที่เกษตรกรรมในที่สุด

ทางรถไฟสายกรุงเทพฯ-โคราช และถนนมิตรภาพ คือจุดเปลี่ยนของกาลเวลาที่นำพาความเจริญทอดผ่านจากภาคกลางมาสู่ดินแดนอีสาน ความเป็นบ้านป่าเมืองเถื่อนถูกแทนที่ด้วยไร่นาทอดตัวออกไปสุดลูกหูลูกตา เทือกเขาดงพญาไฟ ตำนานแห่งความดิบเถื่อนของธรรมชาติที่ผู้คนหวาดกลัว กลับกลายเป็นดงพญาเย็น ที่ร้อนแล้งและเต็มไปด้วยผู้คนมากมายที่อพยพเข้ามาใช้ชีวิตกับพื้นที่เกษตรกรรมในแถบนี้ ในช่วงเวลาเพียง 20 ปี เท่านั้น

ความเปลี่ยนแปลงได้เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว เพียงแค่ช่วงระยะผ่านของอายุคนรุ่นเดียวเท่านั้น ผืนป่าที่เคยยิ่งใหญ่กินอาณาบริเวณตั้งแต่ จังหวัดนครราชสีมา สระบุรี นครนายก และล่วงเลยไปถึงแถบ อ.ชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี ย้ายมาแถบจังหวัดปราจีนบุรี ป่าทับลาน ติดต่อกับป่าปางสีดา กินอาณาบริเวณไปถึงป่าแถบพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา เหล่านี้คือป่าผืนเดียวดันในอดีตแทบทั้งสิ้น และคือป่าที่เป็นตำนานแห่งพงไพรอย่างแท้จริง ป่าเหล่านี้ถูกแบ่งแยกซอยย่อยออกไปด้วยพื้นที่เกษตรกรรม ทางหลวงสายหลัก สายรอง รวมถึงถนนสายความมั่นคง จนกระทั่งปัจจุบันกลายเป็นอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ที่มีพื้นที่ประมาณ 2,186 ตารางกิโลเมตร หรือ 1,356,500 ไร่ มีอาณาเขตติดต่อกับอุทยานแห่งชาติทับลาน และอุทยานแห่งชาติปางสีดา ซึ่งมีเพียงถนนสายกบินทร์บุรี-ปักธงชัยคั่นกลาง เท่านั้น

อย่างไรก็ตามป่าเขาใหญ่ ก็ยังคงมีความสำคัญต่อการสร้างความสมดุลของระบบนิเวศ และคุณค่าในเชิงที่เป็นต้นทุนทางธรรมชาติของปัจจัยผลิต ทั้ง อากาศ น้ำ อาหาร ยารักษาโรค จุนเจือแก่การดำรงชีวิตของผู้คนที่อาศัยอยู่รายรอบป่าเขาใหญ่อย่างมิได้เว้นวาย นอกเหนือจากนั้นป่าเขาใหญ่ยังได้ตอบสนองการท่องเที่ยว การศึกษา การวิจัย ของคณะบุคคลต่างๆ อย่างไม่ขาดสายสาย ป่าเขาใหญ่ได้ทำหน้าที่ต่อทุกสิ่งทุกอย่างอย่างเต็มที่เสมอมา

40 ปี อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
10 ปี รำลึกช้างตกเหว ให้อะไรกับสังคมไทย หน้า [ 1 ] [ 2 ]

กลับสารบัญ เรื่องเล่าจากเขาใหญ่